BVR
Planning

Vloerverwarming achteraf: kan dat nog onder een nieuwe vloer?

Ja, vloerverwarming kan ook achteraf onder een nieuwe vloer: de leidingen worden in de bestaande dekvloer gefreesd of in een dun opbouwsysteem op de vloer gelegd, en daarna geldt een vaste volgorde: verwarming aanleggen, de verwarming volgens protocol in gebruik nemen, het restvocht meten en pas dan egaliseren en de vloer leggen.

Door BVR Vloerwerkenvloerlegger en mede-eigenaar Bart van Rooijgepubliceerd gecontroleerd door Bart van Rooij op

Voorbeeldimpressie: strak geëgaliseerde ondergrond in een lege kamer, met een open binnendeur op de achtergrond
Voorbeeldimpressie

In het kort

  • Achteraf kan op twee manieren: infrezen in de bestaande dekvloer, of een opbouwsysteem op de bestaande vloer
  • Infrezen voegt nauwelijks hoogte toe, maar vraagt een droge, vlakke dekvloer van minimaal 5 cm
  • Een opbouwsysteem of een nieuwe dekvloer maakt de vloer hoger, en dat raakt deuren, drempels en aansluitingen
  • Eerst de verwarming en het in gebruik nemen, dan het restvocht meten, pas daarna egaliseren en leggen
  • Kies een vloer met een lage warmteweerstand; verlijmde PVC houdt de opbouw dun

"Kan er nog vloerverwarming in, nu de nieuwe vloer er bijna in moet?" Het is een vraag die vaak pas laat in een verbouwing opkomt. Het korte antwoord is ja, maar het moment telt. Zolang de nieuwe vloer er nog niet ligt, kun je kiezen tussen infrezen en opbouwen. Ligt de vloer er eenmaal, dan moet hij er weer uit voordat er iets aan de verwarming kan gebeuren.

In dit artikel kijken we vanaf de vloerkant: hoeveel hoger wordt de vloer, wat moet er gebeuren voordat de vloer erop kan, en welke vloer past erbij. Welk verwarmingssysteem je kiest en wat de installatie kost, bespreek je met een installateur. Dat is zijn vak, en daar doen we hier geen uitspraak over.

Waarom het moment zo bepalend is

De TBA-richtlijn voor hechtende dekvloeren met vloerverwarming (externe bron, opent in een nieuw venster) van het Technisch Bureau Afbouw zegt het nuchter: in de praktijk wordt vaak pas laat in het bouwproces besloten om vloerverwarming toe te passen, en omdat er dan geen rekening is gehouden met de benodigde hoogte, kan dat detailleringsproblemen opleveren. Voor de vloer betekent dat: hoe eerder het besluit valt, hoe meer keuze je hebt.

In de gewone volgorde van een verbouwing hoort installatiewerk, en dus ook vloerverwarming, vóór het egaliseren en het leggen van de vloer. Die volgorde staat stap voor stap in wanneer je de vloer legt bij een verhuizing of verbouwing. Vloerverwarming achteraf is in feite een stap die alsnog vóór in die rij wordt geschoven, met alle wachttijd die erbij hoort.

Infrezen of opbouwen: de twee routes

Milieu Centraal (externe bron, opent in een nieuw venster) beschrijft twee manieren om leidingen in of op een vloer te krijgen. Bij de eerste liggen de leidingen in de vloer zelf: in een bestaande betonnen ondervloer worden sleuven gefreesd, of op een nieuwe draagvloer komt een noppenplaat of tackerplaat met daarover een gegoten dekvloer van zandcement of anhydriet. Bij de tweede liggen de leidingen op de bestaande vloer, in een systeem dat wordt afgewerkt en waarop de nieuwe vloer komt. Voor jouw nieuwe vloer zijn er dus drie situaties, die we hieronder een voor een bekijken.

Infrezen in de bestaande dekvloer

Bij infrezen worden er met een freesmachine sleuven in de bestaande dekvloer gemaakt, waarin de leiding wordt gelegd. De vloer wordt daar nauwelijks hoger van, omdat de leiding in de dekvloer verdwijnt. Daar staat een eis tegenover. In de leaflet over het freessysteem van Vasco (externe bron, opent in een nieuw venster) staat dat de dekvloer droog, vlak en stofvrij moet zijn, van anhydriet of cement, met een minimale dikte van 5 cm. Of jouw dekvloer dik genoeg is, weet je meestal pas na een controle ter plaatse.

Volgens dezelfde leaflet kan de vloerafwerking daarna rechtstreeks op de sleuven, of op een egalisatielaag. Voor een verlijmde vloer is een egale ondergrond nodig: een dunne vloer tekent sleuven, randen en oneffenheden op den duur door. De leaflet noemt ook uitzetvoegen: één per 20 m² of bij een vlak dat langer is dan 5 m. Vraag waar die voegen komen te liggen, want ze bepalen mee hoe de nieuwe vloer eroverheen wordt gelegd.

Een dun opbouwsysteem op de bestaande vloer

Bij een opbouwsysteem blijft de bestaande vloer liggen en komt de verwarming erbovenop. Er bestaan systemen die voor renovatie dun zijn gehouden. In de technische informatie van Uponor (externe bron, opent in een nieuw venster) over zo'n systeem staat een noppenfolie met een hoogte van 12 mm, die op een bestaande dekvloer, een houten vloer of tegels kan worden gelegd. Over die folie met leidingen komt een egalisatielaag die de leidingen afdekt en de belasting verdeelt.

Het eerste constructievoorbeeld in die documentatie komt uit op een totale dikte van minimaal 16 mm: de folie van 12 mm met minimaal 4 mm egalisatie erboven, gehecht aan de bestaande dekvloer. Een ander voorbeeld komt op minimaal 20 mm, met minimaal 8 mm egalisatie. Met een isolatielaag eronder loopt het op, in een van de voorbeelden tot minimaal 42 mm. De nieuwe vloer komt daar nog bovenop, en de fabrikant merkt op dat het om constructieve redenen nodig kan zijn de laag dikker te maken.

Ook zo'n systeem stelt eisen aan wat eronder ligt. Volgens dezelfde documentatie moet de bestaande ondergrond voldoende droog en vlak zijn en mag hij geen oneffenheden, leidingen of kabels bevatten. Uitzetvoegen in de bestaande dekvloer worden verlengd tot de bovenkant van de egalisatielaag. De randisolatiestroken lopen door tot de bovenkant van de vloerbedekking, en het uitstekende deel wordt pas weggesneden als de vloer ligt. De rand en de voegen liggen dus al vast voordat de nieuwe vloer wordt gelegd.

Wie de egalisatielaag over de leidingen aanbrengt, spreek je vooraf af. Die laag hoort bij het verwarmingssysteem, en het voorschrift van de fabrikant bepaalt welk materiaal en welke dikte. Milieu Centraal noemt daarnaast een variant met leidingen op isolatieplaten, afgewerkt met twee lagen gipsvezelplaat, die op een bestaande betonnen of houten ondervloer kan. Bij die variant noemt Milieu Centraal als nadeel dat de vloer hoger wordt.

Een nieuwe dekvloer over de leidingen

Moet de oude dekvloer er toch uit, dan komen de leidingen op de draagvloer en wordt er een nieuwe dekvloer overheen gestort. Dat vraagt meer hoogte dan infrezen en een langere wachttijd. De TBA-richtlijn vraagt bij een hechtende dekvloer een morteldekking van minimaal 25 mm boven de leidingen, om scheurvorming te beperken die nadelig kan zijn voor een later aan te brengen vloerafwerking. Als vuistregel noemt de richtlijn dat een cementgebonden dekvloer na 28 dagen volledig belast kan worden. Belastbaar is iets anders dan droog genoeg voor een verlijmde vloer; hoe lang een nieuwe dekvloer moet drogen, staat in nieuwbouw: wanneer leg je de vloer.

Drie manieren om achteraf vloerverwarming onder een nieuwe vloer te krijgen
ManierWat er gebeurtHoogte erbij (bron)Wanneer het past
InfrezenSleuven in de bestaande dekvloer, leiding erinGeen opbouw door de leiding; wel egaline en vloer. Dekvloer minimaal 5 cm dik (Vasco)Droge, vlakke dekvloer van cement of anhydriet die dik genoeg is
Dun opbouwsysteemLeidingen in een noppenfolie op de bestaande vloer, met egalisatie eroverMinimaal 16 of 20 mm in de twee dunne voorbeelden, met isolatie eronder meer, zonder de vloer zelf (Uponor)Dekvloer, tegels of houten vloer die blijft liggen
Nieuwe dekvloerLeidingen op de draagvloer, nieuwe dekvloer eroverheenLeiding plus minimaal 25 mm mortel erboven bij een hechtende dekvloer (TBA)De oude dekvloer moet er toch uit, of de vloer wordt opnieuw opgebouwd

Wat de extra hoogte doet met deuren en drempels

Infrezen houdt de vloer op hoogte, een opbouwsysteem of een nieuwe dekvloer niet. Elke millimeter van het systeem telt op met de egaline en de nieuwe vloer. Milieu Centraal noemt het bij de nadelen van vloerverwarming: soms moet je je deuren en plinten aanpassen. Bij een opbouwsysteem gaat het volgens dezelfde bron soms ook om drempels. In de praktijk komen deze punten aan bod:

  • Binnendeuren kunnen gaan aanlopen en moeten dan worden ingekort
  • Bij de voordeur of een buitendeur kan de dorpel te laag uitkomen ten opzichte van de nieuwe vloer
  • Een overgang naar een ruimte zonder nieuwe opbouw, zoals een badkamer of een hal, krijgt een hoogteverschil dat een profiel of drempel vraagt
  • De onderste of bovenste trede van een trap krijgt een andere optrede
  • Keukenkasten, een vaatwasser of een inbouwkast kunnen klem komen te zitten

Welke van deze punten bij jou spelen, hangt af van de opbouw die de installateur kiest. Bij het inmeten meten we de deuren en aansluitingen mee, zodat je vooraf weet wat er bij komt kijken. Hetzelfde speelt als een nieuwe vloer over een oude vloer heen gaat; zie een vloer op een bestaande vloer leggen.

Tip

Vraag de installateur om de totale opbouwhoogte van het systeem op papier, inclusief de egalisatielaag over de leidingen. Met dat getal en de dikte van de nieuwe vloer weet je hoeveel hoger de vloer wordt, en kunnen deuren en drempels vooraf worden ingepland.

De volgorde van werken

Hoe de verwarming ook wordt aangelegd, de volgorde aan de vloerkant is steeds dezelfde. Een vloer die te vroeg wordt gelegd, krijgt het vocht en de beweging van de ondergrond nog mee.

  1. Het systeem en de opbouwhoogte kiezen, samen met de installateur, voordat er aan de vloer begonnen wordt
  2. De verwarming aanleggen: infrezen, het opbouwsysteem plaatsen of de nieuwe dekvloer storten
  3. Laten drogen wat nat is aangebracht: een nieuwe dekvloer of de egalisatielaag over de leidingen
  4. De verwarming in gebruik nemen volgens het protocol van de installateur of de leverancier van de dekvloer
  5. Het restvocht meten met een CM-meting; pas als dat binnen de grens zit, gaat het werk verder
  6. De ondergrond egaliseren voor de nieuwe vloer en de droogtijd daarvan afwachten
  7. De vloer leggen en daarna de temperatuur rustig opbouwen
  8. Plinten zetten en afkitten

Voor het in gebruik nemen heeft de branchevereniging NOA een ingebruiknameprotocol voor vloerverwarming bij een dekvloer (externe bron, opent in een nieuw venster). Daarin staat onder meer: stel de proceswatertemperatuur zo laag mogelijk in, doorgaans tussen 30 °C en 35 °C, verhoog die geleidelijk tot de kamerthermostaat een constante 21 °C haalt, en vermijd dag- en nachtcycli. Volgens NOA kan dat enkele dagen duren. Welk protocol bij jouw systeem en dekvloer hoort, bepalen de installateur en de leverancier. Ook de TBA-richtlijn zegt dat vóór het aanbrengen van een vloerafwerking moet worden overwogen of een opstook- en afkoelprotocol wenselijk is.

Daarna controleren wij het restvocht. Dat gebeurt met een CM-meting op een monster uit de vloer, niet op het oog: een dekvloer kan droog lijken en van binnen nog vocht bevatten. Hoe opstoken en vochtmeting samenhangen bij een PVC-vloer, staat in PVC op vloerverwarming. Zit het restvocht binnen de grens, dan wordt de ondergrond geëgaliseerd en volgt na de droogtijd de vloer.

Let op

Sla het in gebruik nemen niet over omdat de planning knelt. Vocht dat nu in de dekvloer zit, komt na het leggen alsnog naar boven, en onder een verlijmde vloer kan het dan nergens heen.

Welke vloer past erbij

Vloerverwarming werkt alleen goed als de vloer de warmte doorlaat. Daarvoor kijk je naar de warmteweerstand van de vloer en de ondervloer samen. Milieu Centraal noemt voor vloerbedekking op vloerverwarming een warmteweerstand van hoogstens Rd 0,15 m²K/W, en zegt dat dik tapijt niet geschikt is. Welke grenzen fabrikanten van vloeren aanhouden en wat dat voor de opbouw betekent, staat uitgewerkt in het kennisbankartikel over PVC op vloerverwarming en de warmteweerstand.

Een verlijmde PVC-vloer ligt direct op de geëgaliseerde ondergrond, zonder ondervloer. Daardoor blijft de opbouw dun en de warmteweerstand laag, en komt er in hoogte weinig bij. Dat maakt dryback PVC een logische combinatie met een opbouwsysteem waarbij elke millimeter telt. Een zwevende vloer met een ondervloer kan ook, als de ondervloer geschikt is voor vloerverwarming en de totale warmteweerstand onder de grens van de fabrikant blijft.

Wie doet wat

Bij vloerverwarming achteraf werken meestal meerdere vakmensen na elkaar. Het helpt als iedereen vooraf weet waar zijn werk begint en ophoudt.

  • De installateur: het systeem, de leidingen, de verdeler, de regeling en het protocol voor het in gebruik nemen
  • Een freesdienst of dekvloerlegger: het infrezen of het storten van een nieuwe dekvloer, als dat nodig is
  • De vloerlegger: het restvocht controleren, de ondergrond voorbereiden en egaliseren, de vloer leggen en afwerken

De vloer komt aan het eind van die rij, maar dat betekent niet dat de vloerlegger pas aan het eind iets hoeft te weten. De opbouwhoogte en de keuze van de vloer hangen samen met wat eronder komt. Milieu Centraal wijst er bovendien op dat onder een vloer met vloerverwarming zeer goede isolatie hoort, met een Rc van 5,0 of meer. Ook dat bespreek je met de installateur, voordat de vloer wordt gekozen.

Wordt er vloerverwarming aangelegd en moet de nieuwe vloer erop? Plan een inmeting, dan bekijken we de ondergrond, de hoogte bij deuren en drempels en de volgorde van werken.

Plan een inmeting

Veelgestelde vragen

Kan vloerverwarming in een bestaande vloer worden gefreesd?

Vaak wel, als de dekvloer droog, vlak en dik genoeg is. Een fabrikant van freessystemen noemt een dekvloer van anhydriet of cement van minimaal 5 cm. De vloer wordt door infrezen nauwelijks hoger.

Hoeveel hoger wordt de vloer met een opbouwsysteem?

Dat hangt af van het systeem. In twee voorbeelden van één fabrikant is de totale dikte minimaal 16 of 20 mm, nog zonder de vloer zelf; met isolatie eronder wordt het meer. Vraag de installateur om de totale opbouwhoogte.

Moet de vloerverwarming eerst aan voordat de vloer gelegd wordt?

Ja. Na het aanleggen wordt de verwarming in gebruik genomen volgens het protocol van de installateur of de leverancier van de dekvloer. Daarna wordt het restvocht gemeten, en pas als dat binnen de grens zit, wordt er geëgaliseerd en gelegd.

Welke vloer past bij vloerverwarming die achteraf is aangelegd?

Een vloer met een lage warmteweerstand. Milieu Centraal noemt voor vloerbedekking hoogstens Rd 0,15 m²K/W. Verlijmde PVC houdt de opbouw dun, omdat er geen ondervloer onder hoeft.

Klaar voor de vakkundige make-over van je vloer?

Vraag vrijblijvend een offerte aan. We meten op afspraak in en geven je een duidelijke offerte.