Waarom vloeren kraken, bollen of losraken

Een vloer die het eerste half jaar prima ligt en daarna gaat kraken of omhoogkomt, is zelden een vloer met een productiefout. Het is meestal een vloer waarbij bij het leggen iets is overgeslagen dat pas later zichtbaar wordt. Vier oorzaken verklaren verreweg het grootste deel.

Oorzaak 1 — Te weinig dilatatieruimte

Dit is de meest voorkomende oorzaak van een vloer die bolt. Een zwevende vloer — click-PVC of laminaat — zet uit en krimpt met temperatuur en luchtvochtigheid. Daarom moet er rondom een voeg vrij blijven tussen de vloer en de wand, die later door de plint wordt afgedekt.

Zit die ruimte er niet, of zit hij er wel maar is de vloer klemgezet door een zware kast, een drempel of een doorlopende vloer zonder onderbreking, dan kan de vloer bij uitzetting nergens heen. Het enige wat overblijft is omhoog.

• Herkenbaar aan: een vloer die in het midden of langs één wand omhoogkomt, vaak in een warme periode
• Vaak zichtbaar bij doorgangen tussen ruimtes waar de vloer doorloopt zonder profiel
• Ook een oorzaak: plinten die op de vloer geschroefd zijn in plaats van tegen de wand

Oorzaak 2 — Restvocht in de ondergrond

Bij verlijmde vloeren is dit de belangrijkste faaloorzaak. Een dekvloer of een verse egalinelaag geeft nog lang vocht af nadat het oppervlak droog aanvoelt. Ligt er een dampdichte PVC-vloer op, dan kan dat vocht nergens heen.

• De lijmverbinding kan verzwakken, waardoor planken loskomen of gaan schuiven
• Bij een zwevende vloer kan de ondervloer worden aangetast en ontstaat een muffe geur
• In het ergste geval ontstaat schimmelvorming onder de vloer

Dit is precies waarom het vochtgehalte gemeten wordt en niet geschat. "Het voelt droog" is geen meting; het oppervlak droogt altijd eerder dan de kern. Hoe die meting werkt, staat in vocht in de ondergrond meten, en waarom het in de winter langer duurt in vloer leggen in de winter.

Oorzaak 3 — Een ondergrond die niet vlak genoeg was

Kraken en een holle klank ontstaan meestal doordat de vloer niet overal ondersteund wordt. Zit er een lichte kuil in de ondergrond, dan zweeft de vloer daar en veert hij bij belasting. Dat veren hoor je als kraken en voel je onder de voet.

Bij een verlijmde vloer is het effect anders maar niet minder vervelend: elke oneffenheid tekent zich na verloop van tijd af in het oppervlak, zeker bij strijklicht. Bij patroonwerk valt dat het meest op — zie de meerprijs van visgraat.

Wanneer egaliseren nodig is en waar de grens ligt, staat in vloer egaliseren: wanneer is het nodig. Het verschil tussen vloervolgend egaliseren en waterpas maken — twee dingen die vaak door elkaar gehaald worden — in vloervolgend of waterpas.

Oorzaak 4 — Materiaal dat niet geacclimatiseerd is

Vloermateriaal moet vóór het leggen op temperatuur en luchtvochtigheid komen in de ruimte waar het komt te liggen. Gebeurt dat niet, dan zetten de planken uit of krimpen ze nádat de vloer al ligt.

Bij uitzetting krijg je hetzelfde beeld als bij te weinig dilatatieruimte: de vloer komt omhoog. Bij krimp gebeurt het omgekeerde en ontstaan er kieren tussen de planken die er bij oplevering niet waren. Beide zijn achteraf niet te herstellen zonder de vloer eruit te halen.

Wat je zelf kunt doen — en wat niet

Zelf de oorzaak opsporen, in vier stappen

1. Kijk wanneer het speelt. Alleen in de zomer of bij warm weer? Dan wijst dat op uitzetting en te weinig dilatatieruimte. Alleen in de winter? Dan eerder op krimp.
2. Haal de plint eraf langs de wand waar de vloer omhoogkomt en kijk of de vloer de wand raakt. Raakt hij, dan is de oorzaak gevonden.
3. Loop de ruimte af en let op wáár het kraakt. Op één plek wijst dat op een kuil in de ondergrond; overal wijst het eerder op de ondervloer.
4. Controleer of er iets op de vloer staat dat hem klemzet: een zware kast, een keuken, een drempel of een plint die op de vloer is bevestigd in plaats van tegen de wand.

Waarom dit een voorwerk-verhaal is

Kijk je naar de vier oorzaken, dan valt op dat ze alle vier ontstaan vóór of tijdens het leggen. Geen ervan gaat over de kwaliteit van de vloer zelf. Dat is de kern van waarom wij zoveel nadruk op het voorwerk leggen: het is niet het zichtbare deel, maar het is wel het deel dat bepaalt of de vloer over vijf jaar nog ligt zoals op dag één.

Het is ook waarom wij egaliseren, leggen en afwerken met hetzelfde team doen. Gaat er iets mis in een traject waar drie partijen aan werkten, dan begint de discussie over wie het veroorzaakt heeft — en die discussie duurt langer dan het herstel.